Boşanmada mal paylaşımı, eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesi yoluyla yapılır. Hangi malın paylaşıma dahil olacağı, evliliğin hangi tarihte yapıldığına, malın hangi kaynakla edinildiğine ve tarafların aralarında bir mal rejimi sözleşmesi yapıp yapmadığına göre değişir.
Edinilmiş mallara katılma rejimi
1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu ile yasal mal rejimi, edinilmiş mallara katılma rejimi olarak belirlenmiştir (TMK m. 202). Eşler aralarında noterde mal rejimi sözleşmesi yapmamışlarsa bu rejim uygulanır.
Bu rejimde mallar ikiye ayrılır:
- Edinilmiş mallar: Evlilik süresince karşılığı verilerek edinilen mallardır. Maaş ve ücretle alınan ev, araç, birikimler ve bunların gelirleri bu kapsamdadır.
- Kişisel mallar: Evlilikten önce sahip olunan mallar, miras ve bağış yoluyla kazanılan mallar, eşlerden birinin yalnızca kişisel kullanımına yarayan eşyalar ve manevi tazminat alacakları kişisel mal niteliğindedir.
Boşanmada her eş, diğer eşin edinilmiş mallarından kalan artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir. Kişisel mallar ise paylaşıma dahil edilmez.
2002 öncesi evlilikler
1 Ocak 2002’den önce yapılan evliliklerde, bu tarihe kadar mal ayrılığı rejimi, bu tarihten sonra ise edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Bu nedenle 2002’den önce edinilen mallar için katkı payı alacağı, sonrasında edinilen mallar için katılma alacağı ayrı ayrı hesaplanır. Bu ayrım özellikle uzun süreli evliliklerde hesaplamayı önemli ölçüde etkiler.
Mal rejimi ne zaman sona erer?
Boşanma halinde mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona ermiş sayılır (TMK m. 225/2). Bu nedenle dava tarihinden sonra edinilen mallar paylaşıma dahil edilmez. Malların değeri ise kural olarak tasfiye tarihindeki sürüm değerine göre belirlenir (TMK m. 232, 235/1). Yargıtay uygulamasında tasfiye tarihi olarak karar tarihine en yakın tarih esas alınmaktadır.
Uygulamada sık karşılaşılan durumlar
- Kredi ile alınan taşınmaz: Evlilik öncesinde ödenen peşinat kişisel mal, evlilik süresince ödenen kredi taksitleri ise edinilmiş mal hesabına dahil edilir.
- Aile desteğiyle yapılan ödemeler: Eşlerden birinin ailesi tarafından yapılan bağışlar kişisel mal niteliğindedir; ancak bağışın ispatı gerekir.
- Değer artış payı: Eşlerden biri, diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında malın değerindeki artış oranında alacak hakkına sahiptir (TMK m. 227).
- Şirket payları: Evlilik süresince kurulan şirketlerin payları ve bu payların değer artışı ayrıca değerlendirilir.
Aile konutu şerhi
Eşlerden biri, diğer eşin rızası olmadan aile konutunu devredemez ve aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz (TMK m. 194). Aile konutu olarak kullanılan taşınmaz eşlerden biri adına kayıtlıysa, diğer eş tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulmasını isteyebilir. Boşanma davası öncesinde ya da sırasında taşınmazın satılması riskine karşı bu şerhin konulması önem taşır.
Mal rejimi tasfiyesi davası
Mal rejiminin tasfiyesi davası, boşanma davasından bağımsız bir davadır. Boşanma davası ile birlikte açılabilir; ancak bu durumda boşanma davasının sonucu beklenir. Mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklar, Yargıtay uygulamasına göre boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımı süresine tabidir (TBK m. 146). Hak kaybı yaşanmaması için mal varlığının boşanma davası açılırken tespit edilmesi ve gerekirse mallar üzerine ihtiyati tedbir konulması önerilir.
Sık sorulan sorular
Boşanma davası açıldıktan sonra alınan ev paylaşıma girer mi?
Hayır. Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erdiğinden, bu tarihten sonra edinilen mallar paylaşım hesabına dahil edilmez.
Eşim malları üzerinden kaçırırsa ne olur?
Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde eşin rızası olmadan yapılan karşılıksız kazandırmalar ve katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler, tasfiye sırasında hesaba katılır (TMK m. 229). Ayrıca dava sırasında ihtiyati tedbir talep edilebilir.
Altınlar mal paylaşımına dahil midir?
Düğünde takılan ziynet eşyaları, mal rejimi tasfiyesinden ayrı olarak değerlendirilir.
İlgili sayfalar: Pendik Boşanma Avukatı, Çekişmeli Boşanma