Nafaka, boşanma davası süresince ve boşanmadan sonra eşin veya çocukların geçimini sağlamak amacıyla ödenen paradır. Türk hukukunda boşanmaya bağlı olarak üç tür nafaka gündeme gelir: tedbir nafakası, iştirak nafakası ve yoksulluk nafakası.
Tedbir nafakası
Tedbir nafakası, boşanma davası süresince eşin ve çocukların geçimi için hükmedilen nafakadır (TMK m. 169). Hakim bu konuda gerekli önlemleri kendiliğinden alır. Tedbir nafakası için kusur aranmaz; eşin geçimini sağlayacak gelirinin bulunmaması yeterlidir. Tedbir nafakası dava süresince ödenir ve boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer.
İştirak nafakası
İştirak nafakası, velayet kendisine bırakılmayan ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması amacıyla ödenir (TMK m. 182). Kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar devam eder. Çocuğun eğitimi devam ediyorsa, ergin olduktan sonra da eğitimi sona erinceye kadar ana ve babanın bakım yükümlülüğü sürebilir.
İştirak nafakasının miktarı belirlenirken çocuğun yaşı, eğitim durumu, sağlık ve diğer ihtiyaçları ile nafaka yükümlüsünün gelir durumu dikkate alınır.
Yoksulluk nafakası
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında nafaka isteyebilir (TMK m. 175). Yoksulluk nafakası için talep şarttır; hakim kendiliğinden yoksulluk nafakasına hükmetmez.
Süresiz nafakaya ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı
Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli ve E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararıyla Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. Karar 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış olup iptal hükmünün 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.
Bu karar yoksulluk nafakasını kaldırmamaktadır; iptal edilen yalnızca nafakanın süre sınırı olmaksızın hükmedilmesine imkan veren ibaredir. İptal hükmü yürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenleme uygulanmaya devam edecektir. Yoksulluk nafakasının süresine ilişkin yeni yasal düzenleme ise TBMM’nin gündemindedir. Devam eden davalarda bu gelişmelerin dikkate alınması önem taşımaktadır.
Nafakanın artırılması, azaltılması ve kaldırılması
Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi halinde nafakanın artırılması ya da azaltılması talep edilebilir (TMK m. 176/4). Enflasyon nedeniyle nafakanın alım gücünü kaybetmesi, çocuğun okula başlaması, nafaka yükümlüsünün gelirinin artması ya da azalması bu kapsamda değerlendirilebilecek durumlardır.
Yoksulluk nafakası ise şu hallerde kaldırılabilir ya da kendiliğinden sona erer (TMK m. 176/3):
- Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi,
- Taraflardan birinin ölümü,
- Nafaka alacaklısının evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşaması,
- Nafaka alacaklısının yoksulluğunun sona ermesi,
- Nafaka alacaklısının haysiyetsiz hayat sürmesi.
Nafaka ödenmezse ne olur?
Nafaka kararı ilam niteliğindedir ve ödenmemesi halinde icra takibi başlatılabilir. Nafaka alacakları bakımından maaş haczinde özel kurallar uygulanır. Ayrıca icra takibine rağmen nafaka ödeme yükümlülüğünü yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikayeti üzerine tazyik hapsine karar verilebilir (İcra ve İflas Kanunu m. 344).
Sık sorulan sorular
Nafaka miktarı neye göre belirlenir?
Tarafların gelirleri, giderleri, sosyal ve ekonomik durumları, çocuğun ihtiyaçları ve ülkenin ekonomik koşulları birlikte değerlendirilir. Nafaka miktarını belirlemek için kanunda sabit bir oran ya da tablo bulunmamaktadır.
Nafaka her yıl kendiliğinden artar mı?
Mahkeme, kararında nafakanın her yıl belirli bir endekse göre artırılmasına hükmedebilir. Kararda böyle bir hüküm yoksa artış için ayrıca dava açılması gerekir.
Çalışan eş yoksulluk nafakası alabilir mi?
Geliri, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşmesini engelleyecek düzeyde değilse çalışan eş de yoksulluk nafakası talep edebilir. Bu değerlendirme her dosyada ayrıca yapılır.
İlgili sayfalar: Pendik Boşanma Avukatı, Velayet, Çekişmeli Boşanma