Sultanbeyli’de ikamet eden eşlerin boşanma davaları, Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi’nin aile mahkemelerinde görülmektedir. Boşanma davalarında velayet ve nafaka talepleri genellikle ön plana çıkmakla birlikte, evliliğin sona ermesi nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın giderilmesi de Türk Medeni Kanunu ile güvence altına alınmıştır. Tazminat talebinin dava dilekçesinde gereği gibi ileri sürülmemesi, sonradan telafisi güç sonuçlar doğurabilmektedir.
Maddi tazminat
Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir.
Zedelenen menfaat kavramı; evlilik birliği içinde eşin gelirinden yararlanma, sağlık güvencesinin eş üzerinden sağlanması ve ev ile çocukların bakımı nedeniyle çalışma hayatından uzak kalınması gibi durumları kapsamaktadır. Tazminatın miktarı belirlenirken evlilik süresi, tarafların yaşı, ekonomik ve sosyal durumları ile kusur oranları birlikte gözetilir.
Manevi tazminat
Aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca, boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda para ödenmesini isteyebilir. Fiziksel şiddet, hakaret, sadakatsizlik ve eşi aile veya çevre önünde küçük düşürücü davranışlar, kişilik haklarına saldırı niteliği taşıyan olaylara örnek olarak gösterilebilir. Olağan geçimsizlik ve karşılıklı tartışmalar ise kural olarak bu nitelikte kabul edilmemektedir.
Kusur durumunun belirlenmesi
Tazminat taleplerinin kabulü, kusur durumunun doğru biçimde ortaya konulmasına bağlıdır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre tazminat talep eden tarafın kusursuz veya diğer tarafa göre daha az kusurlu olması gerekir; eşit kusur halinde taraflar lehine maddi ve manevi tazminata hükmedilemez (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 06.03.2024, E.2023/130, K.2024/147).
Mahkeme, taraflara yüklenen kusurlu davranışları ayrı ayrı tespit ederek karşılaştırır. Dilekçelerde ileri sürülmeyen vakıalar kural olarak kusur belirlemesinde dikkate alınmadığından, olayların tarih ve ayrıntılarıyla birlikte dava dilekçesinde gösterilmesi ve tanık, yazışma kaydı, sağlık raporu gibi delillerle desteklenmesi gerekmektedir.
Talep süresi ve ödeme şekli
Tazminat talebi boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebilir. Boşanma davasında talep edilmemiş olması halinde, Türk Medeni Kanunu’nun 178. maddesi uyarınca boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir dava açılması mümkündür; bu sürenin geçmesiyle talep zamanaşımına uğrar.
Maddi tazminat toplu olarak veya durum ve koşullara göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir. Manevi tazminat ise uygulamada toplu olarak ödenmektedir.
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanmada tazminat talep edilebilir mi?
Eşler, anlaşmalı boşanma protokolünde tazminat konusunu da düzenleyebilir. Protokolde tazminat talebinden açıkça feragat edilmiş olması halinde, sonradan bu talebin ileri sürülmesi mümkün olmaz.
Tazminat talebi için ceza davası sonucunun beklenmesi gerekir mi?
Gerekli değildir. Boşanma davasında kusur ve tazminat, aile mahkemesince bağımsız olarak değerlendirilir. Bununla birlikte ceza soruşturması veya kovuşturmasına ilişkin belgeler, boşanma davasında delil olarak kullanılabilmektedir.
İlgili sayfalar: Çekişmeli Boşanma, Anlaşmalı Boşanma